γράφει ο Ιωάννης Αλιακιόζογλου

Εισαγωγή

Ο συστηματικός ιατρικός έλεγχος αποτελεί κανόνα για την παρακολούθηση της ομαλής εξέλιξης της εγκυμοσύνης. Ο ιατρός σας είναι αυτός που θα σας καθοδηγήσει βήμα βήμα στην εξέλιξη της εγκυμοσύνης. Οι επισκέψεις στο γυναικολόγο σας σε τακτική βάση γίνονται κάθε μήνα μέχρι την 32η εβδομάδα, έπειτα κάθε δυο εβδομάδες μέχρι την 36η και μετα κάθε εβδομάδα μέχρι να γεννήσετε. Σε κάθε επίσκεψη μετράται η αύξηση του βάρους, η αρτηριακή πίεση, το μέγεθος της μήτρας, εξετάζεται η θέση του εμβρύου και γίνεται ακρόαση των παλμών του εμβρύου.

Είμαι έγκυος;

Όταν περάσει μια εβδομάδα καθυστέρησης της περιόδου καλό θα είναι να κάνετε ένα τεστ κύησης, αν και τα περισσότερα τεστ αναφέρουν ότι θετικοποιούνται από τις πρώτες ημέρες καθυστέρησης. Προκειμένου να έχετε σίγουρα αποτελέσματα πρέπει να προσέξετε:

  • Να μην έχει παρέλθει η ημερομηνία λήξης του τεστ
  • Να χρησιμοποιήσετε πρωινά ούρα
  • Να διαβάσετε προσεκτικά τις οδηγίες χρήσης
  • Μην επαναπαυθείτε αν το αποτέλεσμα του τεστ είναι αρνητικό. Τα σημερινά τεστ κύησης είναι αρκετά αξιόπιστα αλλά τίποτα δεν είναι τόσο αξιόπιστο όσο η εξέταση της τιμής της ορμόνης β χοριακής γοναδοτροπίνης του αίματος. Η β χοριακή γοναδοτροπίνη (β-HCG), είναι η ορμόνη της εγκυμοσύνης, η οποία παράγεται από τον πλακούντα αφού εμφυτευτεί το γονιμοποιημένο ωάριο. Ανιχνεύεται στα ούρα με τα τεστ κύησης που κυκλοφορούν στα φαρμακεία αλλά πιο νωρίς με την εξέταση αίματος στο εργαστήριο.

    Επίπεδα β χοριακής στο αίμα σας λιγότερα από 5mIU/ml θεωρούνται αρνητικά για εγκυμοσύνη , ενώ οτιδήποτε πάνω από 25mIU/ml θεωρείται θετικό για εγκυμοσύνη (είστε έγκυος!). Η εξέταση της β χοριακής γοναδοτροπίνης στο αίμα είναι ο σίγουρος τρόπος πιστοποίησης μιας πιθανής εγκυμοσύνης.

    Δείτε περισσότερα εδώ.

    Η πρώτη επίσκεψη

    Από την πρώτη επίσκεψη, ο γυναικολόγος σας θα ζητήσει ένα ιστορικό, την ημερομηνία της τελευταίας περιόδου σας και θα υπολογίσει την πιθανή ημερομηνία τοκετού. Θα ερωτηθείτε για κληρονομικές ασθένειες που μπορεί να υπάρχουν σε εσάς ή στον σύντροφό σας καθώς και τις οικογένειές σας. Για ασθένειες που έχετε περάσει στο παρελθόν ή πάσχετε, καθώς και φαρμακευτικές αγωγές που δίνονταν πριν την εγκυμοσύνη.

    Θα ερωτηθείτε για την περίοδο, τη διάρκεια, τα προβλήματά της, για τυχόν αντισύλληψη που λαμβάνατε, για προηγούμενες εγκυμοσύνες ή διακοπές αυτών. Τέλος, γυναικολογικές επεμβάσεις, καθώς επίσης και άλλες χειρουργικές επεμβάσεις. Σε περίπτωση που δεν είναι η πρώτη εγκυμοσύνη θα ερωτηθείτε για τη διάρκεια της προηγούμενης εγκυμοσύνης ή των προηγούμενων, καθώς επίσης για την έκβαση και το βάρος των προηγούμενων παιδιών.

    Κατά τη γυναικολογική εξέταση θα γίνει επισκόπηση του κόλπου και του τραχήλου για να διαπιστωθούν τυχόν ανατομικές ανωμαλίες τους. Η εξέταση γίνεται πάντα με τη δέουσα προσοχή λόγω της εγκυμοσύνης. Σε περίπτωση που δεν έχει γίνει τεστ ΠΑΠ για περισσότερο από ένα χρόνο θα γίνει το τεστ, ακίνδυνα, πάντα με στυλεό και όχι με βουρτσάκι.

    Στη πρώτη επίσκεψη θα καταγραφεί το βάρος της εγκύου, η οποία θα ζυγίζεται σε κάθε επίσκεψη για να ελεγχθεί αν συμβαδίζει με την εβδομάδα εγκυμοσύνης που διανύει. Δείτε εδώ για τη συνολική αύξηση βάρους στην εγκυμοσύνη. Μια μικρή απώλεια βάρους κατά το πρώτο τρίμηνο είναι φυσιολογική, λόγω της πρωινής αδιαθεσίας και των εμετών (υπερέμεση κύησης). Μια όμως αύξηση μεγαλύτερη από το φυσιολογικό θα πρέπει να μας εφιστήσει την προσοχή σε ότι αφορά τη διατροφή.

    Με το ιστορικό σας και με την κλινική εξέταση γίνεται ο καθορισμός της κύησης σε κύηση χαμηλού ή υψηλού κινδύνου και γίνεται ένα αδρό πλάνο για την παρακολούθηση της εγκυμοσύνης και των εξετάσεων που θα χρειαστούν (προγεννητικός έλεγχος) ενώ γίνεται και ο πρώτος υπέρηχος (υπερηχογράφημα βιωσιμότητας). Δείτε εδώ για τα υπερηχογραφήματα της εγκυμοσύνης.

    Προγεννητικός έλεγχος

    Γενική αίματος

    Στη γενική αίματος ελέγχουμε τα βασικά χαρακτηριστικά του αίματος, όπως τα επίπεδα της αιμοσφαιρίνης, τα λευκά αιμοσφαίρια, τον αιματοκρίτη, τα αιμοπετάλια. Η αιμοσφαιρίνη είναι η βασική πρωτεΐνη που περιέχει σίδηρο και μεταφέρει το οξυγόνο στους ιστούς και το έμβρυο. Χαμηλά επίπεδα αιμοσφαιρίνης σημαίνουν αναιμία. Θα πρέπει να εμπλουτίσετε το διαιτολόγιο σας με συμπληρώματα σιδήρου και τροφές πλούσιες σε σίδηρο. Τα λευκά αιμοσφαίρια αποτελούν μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος και σε περίπτωση αύξησης τους δείχνουν λοίμωξη. Φυσιολογικά τα λευκά αιμοσφαίρια παρουσιάζουν αύξηση στην κύηση αλλά ο ιατρός σας θα κρίνει σε κάθε περίπτωση. Τα αιμοπετάλια δείχνουν την ικανότητα του αίματος να πήζει σε περίπτωση αιμορραγίας.

    Γενική Ούρων

    Στη γενική ούρων διαπιστώνουμε την κατάσταση των νεφρών, όργανα που υπερλειτουργούν κατά την εγκυμοσύνη. Ανεύρεση πολλών πυοσφαιρίων είναι ένδειξη ουρολοίμωξης. Σε αυτή την περίπτωση θα γίνει καλλιέργεια ούρων για να διαπιστωθεί το μικρόβιο και να δοθεί η ανάλογη θεραπεία. Αν εντοπισθεί σάκχαρο στα ούρα σε δύο συνεχόμενες εξετάσεις, αυτό είναι ένδειξη διαβήτη κύησης και θα πρέπει να κάνετε ειδική εξέταση αίματος για να ελεγχθούν οι τιμές της γλυκόζης στο αίμα. Υψηλό λεύκωμα στα ούρα είναι ένδειξη προεκλαμψίας ή λοίμωξης του ουροποιητικού. Η παρουσία κετόνης στα ούρα υποδεικνύει διαταραχές στο μεταβολισμό και αποτελεί ένδειξη διαβήτη.

    Σάκχαρο

    Το σάκχαρο είναι αρκετά σημαντική εξέταση που μπορεί να διαπιστώσει ακόμα και από την αρχή της εγκυμοσύνης, διαβήτη κύησης που είναι συχνότερος σήμερα. Αν διαπιστωθεί αύξηση του σακχάρου στην αρχή της εγκυμοσύνης, τότε θα γίνεται συχνότερα εξέταση. Αργότερα στις 24-28 εβδομάδες μπορεί να γίνει η δοκιμασία ανοχής στη γλυκόζη (καμπύλη σακχάρου) για τη διάγνωση του διαβήτη κύησης.

    Ομάδα αίματος και ρέζους (Rh)

    Οι εξετάσεις θα αναδείξουν την ομάδα αίματος και τον παράγοντα ρέζους. Η ομάδα είναι σημαντική σε περίπτωση μετάγγισης. Ο παράγων ρέζους είναι πιο σημαντικός στην εγκυμοσύνη. Όταν βρίσκεται στα ερυθρά αιμοσφαίρια έχουμε ρέζους θετικό, σε περίπτωση απουσίας του έχουμε ρέζους αρνητικό. Σε μια γυναίκα ρέζους αρνητική, αν ο σύντροφος της είναι ρέζους θετικός, ή έχει γεννήσει άλλο παιδί ρέζους θετικό, τότε χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην εγκυμοσύνη.

    Έμμεση Coombs

    Είναι μια εξέταση με την οποία γίνεται ανίχνευση ευαισθητοποίησης του ρέζους σε ρέζους αρνητική εγκυμονούσα ή ευαισθητοποίησης από άλλα αντιγόνα ακόμα και σε ρέζους θετική γυναίκα. Ένα θετικό αποτέλεσμα της έμμεσης Coombs στην κύηση, συνεπάγεται ότι η εγκυμονούσα έχει ευαισθητοποιηθεί στον παράγοντα ρέζους (Rh) από προηγούμενη κύηση, αποβολή ή μετάγγιση. Η ανοσολογική απάντηση της μητέρας κατά του εμβρύου μπορεί να εκτιμηθεί ποσοτικά με την έκφραση των τίτλων των συγκεκριμένων αντισωμάτων στον ορό του μητρικού αίματος. Εφόσον οι τίτλοι των αντισωμάτων διατηρούνται σε χαμηλά επίπεδα η κύηση διεξάγεται ομαλά. Αντίθετα όταν οι τίτλοι των αντισωμάτων στο μητρικό αίμα είναι υψηλοί, η αντιμετώπιση εξατομικεύεται ανάλογα με την ηλικία κύησης και το βαθμό της αναιμίας του εμβρύου.

    Σίδηρος και Φεριττίνη

    Ο σίδηρος είναι βασικό συστατικό για τη δημιουργία της αιμοσφαιρίνης και τη μεταφορά του οξυγόνου. Συνήθως, οι γυναίκες με τη μηνιαία απώλεια αίματος λόγω περιόδου έχουν έλλειψη σιδήρου. Στη εγκυμοσύνη δίνονται συμπληρώματα σιδήρου, λόγω αυξημένης ανάγκης της μητέρας και του εμβρύου. Η φεριττίνη εκφράζει τα αποθέματα σιδήρου στον οργανισμό.

    Ηλεκτροφόρηση Αιμοσφαιρίνης

    Γίνεται για τη διάγνωση των αιμοσφαιρινοπαθειών και είναι μία δοκιμασία η οποία μετράει τα διάφορα είδη αιμοσφαιρίνης στο αίμα. Δείχνει αν είστε φορέας του στίγματος της μεσογειακής αναιμίας ή άλλης αναιμίας. Σε περίπτωση που η εξέταση είναι θετική πρέπει να γίνει έλεγχος του πατέρα για να διαπιστωθεί αν είναι και αυτός φορέας. Αν έχουμε δύο θετικά αποτελέσματα πρέπει να ελέγξουμε το έμβρυο για νόσο μεσογειακής ή άλλης αναιμίας.

    Test δρεπανώσεως

    Διερεύνηση για κίνδυνο δρεπανοκυτταρικής αναιμίας

    Έλεγχος θυρεοειδικής λειτουργίας

    Ελέγχεται η ρύθμιση της λειτουργίας του θυρεοειδούς, ο οποίος καθορίζει συνολικά το μεταβολισμό του οργανισμού και επηρεάζει την πορεία της εγκυμοσύνης. Ο έλεγχος των αντισωμάτων ελέγχει και την πιθανότητα εκδήλωσης αυτοάνοσης θυρεοειδίτιδας, που κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να απειλήσουν την ασφάλεια της.

    Τοξόπλασμα

    Γίνεται έλεγχος για αντισώματα έναντι τοξοπλάσματος. Το τοξόπλασμα είναι ένα παράσιτο που ζει στις ακαθαρσίες της γάτας. Τα παράσιτα επιβιώνουν για μήνες και μολύνουν το έδαφος, το χώμα, τα φρούτα και τα λαχανικά. Ο ανθρώπινος οργανισμός μπορεί να μολυνθεί από την άμεση επαφή με τις γάτες, από κρέας μολυσμένο που δεν έχει ψηθεί αρκετά (χοιρινό, αρνί, μοσχάρι ή πουλερικά που είναι φορείς για χρόνια χωρίς συμπτωματολογία) και από πράσινα λαχανικά που έχουν έρθει σε επαφή με χώμα μολυσμένο από τοξόπλασμα (περιττώματα ζώου). Σε περίπτωση μόλυνσης, εκτός εγκυμοσύνης, η γυναίκα δημιουργεί αντισώματα κατά του μικροβίου που συνήθως την προστατεύουν για την υπόλοιπη ζωή της. Αν όμως προσβληθεί στο πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, που δεν υπάρχουν τα αντισώματα, τότε το μικρόβιο προσβάλλει το έμβρυο δημιουργώντας αποβολές ή βαριά προβλήματα στο έμβρυο. Σε περίπτωση που η έγκυος δεν έχει έρθει σε επαφή με τοξόπλασμα συστήνεται ιδιαίτερη προσοχή στην υγιεινή και γίνεται τακτικός έλεγχος των αντισωμάτων.

    Ερυθρά

    Με τη συγκεκριμένη εξέταση διαπιστώνεται αν η έγκυος έχει αντισώματα κατά της ερυθράς. Αν δεν έχει ανοσία τότε πρέπει να αποφεύγει την επαφή με άτομα που έχουν ερυθρά. Αν κολλήσει στο πρώτο τρίμηνο, τότε το έμβρυο κινδυνεύει να προσβληθεί από τύφλωση, κώφωση και καρδιακά προβλήματα. Σε περίπτωση μόλυνσης στο πρώτο τρίμηνο, συνήθως γίνεται διακοπή της κύησης. Σε γυναίκες εκτός εγκυμοσύνης που προγραμματίζουν εγκυμοσύνη, αν δεν υπάρχει ανοσία συνιστάται το εμβόλιο.

    Μεγαλοκυτταροϊός (CMV)

    Είναι ιός με σχετικά εύκολο τρόπο διάδοσης, αλλά μικρή νοσηρότητα ή εκδήλωση συμπτωμάτων. Αποτελεί την πιο συχνή λοίμωξη στην εγκυμοσύνη. Η καλή υγιεινή του σώματος και το συχνό πλύσιμο των χεριών κρίνονται απαραίτητα, ιδιαίτερα αν περιβάλλεστε από μικρά παιδιά και διανύετε το 1ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, οπότε η επαφή για πρώτη φορά με τον ιό κρίνεται άκρως επικίνδυνη για την υγεία του εμβρύου (αυξημένη πιθανότητα αποβολής, αναιμία του εμβρύου, διανοητική υστέρηση, κώφωση ή και τύφλωση).

    Ηπατίτιδες

    Σε περίπτωση που η έγκυος πάσχει από ηπατίτιδα πρέπει να ληφθεί ιδιαίτερη μέριμνα σε οποιαδήποτε επέμβαση στην εγκυμοσύνη για να μην μεταφερθεί ο ιός στο έμβρυο. Πιο σημαντική είναι η περίοδος του τοκετού και της λοχείας ώστε να μην έχουμε μόλυνση του εμβρύου από τον ιό. Στο έμβρυο μετά τον τοκετό γίνεται ανοσοπροφύλαξη και εμβόλιο. Ανιχνεύονται το αυστραλιανό αντίγονο για τον εντοπισμό πιθανούς μόλυνσης από τον ιό της ηπατίτιδας Β καθώς και αντισώματα της ηπατίτιδας C.

    Σύφιλη (VDRL)

    Η σύφιλη οφείλεται στον μικροοργανισμό ωχρά σπειροχαίτη (treponema pallidum). Μεταδίδεται με άμεση επαφή με τις βλάβες του δέρματος ή των βλεννογόνων και τις εκκρίσεις (σίελο, σπέρμα, κολπικά υγρά) κατά τη σεξουαλική επαφή ενώ μετάδοση μπορεί να γίνει και με μετάγγιση αίματος, αν ο δότης βρίσκεται στα πρώτα στάδια της νόσου. Η σπειροχαίτη περνάει τον πλακούντα προς το έμβρυο λίγο πριν από το τέλος του τέταρτου μήνα της εγκυμοσύνης. Γι’ αυτό αν γίνει έγκαιρα διάγνωση και θεραπεία, πριν από το διάστημα αυτό, η μόλυνση του εμβρύου προλαμβάνεται. Η σύφιλη σήμερα είναι σπάνιο νόσημα. Σε περίπτωση που μια γυναίκα έχει προσβληθεί από αυτό το μικρόβιο πρέπει να γίνει θεραπεία πριν την εγκυμοσύνη.

    Καρδιολογική εξέταση

    Η καρδιά είναι όργανο που στην εγκυμοσύνη υπερλειτουργεί, έτσι μια καρδιολογική εξέταση και ένα ηλεκτροκαρδιογράφημα θεωρούνται απαραίτητα για να αποκλείσουμε τυχόν προβλήματα που μπορούν να προέλθουν από την καρδιά της εγκύου.

    Καλλιέργεια Κολπικού Υγρού

    Στις πρώτες εβδομάδες της κύησης γίνεται πάντα μια καλλιέργεια κολπικού υγρού για να διαπιστωθεί αν υπάρχει κάποια μόλυνση που θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα στην εγκυμοσύνη. Γίνεται καλλιέργεια για μικρόβια όπως στρεπτόκοκκος group Β (GBS), Gardnerella vaginalis, σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, βλεννόρροια, τριχομονάδες κ.α. καθώς επίσης για χλαμύδια, μυκόπλασμα, ουρεόπλασμα. Τα μικρόβια μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα στην εγκυμοσύνη, όπως ρήξη υμένων, πρόωρο τοκετό και μόλυνση εμβρύου. Σε περίπτωση μόλυνσης δίνεται η ανάλογη θεραπεία και επαναλαμβάνεται η καλλιέργεια μετά το τέλος της. Η καλλιέργεια κολπικού υγρού επαναλαμβάνεται κατά τον όγδοο μήνα για να διερευνήσουμε τυχόν μικρόβια (κυρίως GBS) που θα μπορούσαν να μολύνουν το έμβρυο κατά τον τοκετό.

    Υπολόγισε την ημερομηνία τοκετού

    Δώστε την ημερομηνία της πρώτης ημέρας της τελευταίας σας περιόδου

    Υπολόγισε τις γόνιμες μέρες

    Δώστε την ημερομηνία της πρώτης ημέρας της τελευταίας σας περιόδου

    Βρείτε μας στον χάρτη