γράφει ο Ιωάννης Αλιακιόζογλου

Τι είναι κλιμακτήριος;

Κλιμακτήριος είναι το χρονικό εκείνο διάστημα που η γυναίκα παρουσιάζει ορμονικές ανωμαλίες αλλά και ανωμαλίες εμμήνου ρύσεως και διαρκεί 2-10 χρόνια πριν την εμμηνόπαυση. Κατά τη διάρκεια αυτής ο κύκλος της γυναίκας παρουσιάζει ανωμαλίες (είτε βαθμιαία μείωση της ροής αίματος και της διάρκειας της περιόδου είτε συχνότερη περίοδος είτε μηνορραγίες) και η ίδια αντιμετωπίζει συμπτώματα όπως εξάψεις, εφιδρώσεις, αϋπνία κ.ά.

Τι είναι εμμηνόπαυση;

Εμμηνόπαυση ορίζεται η χρονική περίοδος που ακολουθεί ένα έτος μετά την τελευταία έμμηνο ρύση και οφείλεται στην μη αναστρέψιμη και οριστική παύση της λειτουργίας της. Η διάγνωση της εμμηνόπαυσης γίνεται εκ των υστέρων και αφορά τη μετάβαση της γυναίκας από την αναπαραγωγική στην μη αναπαραγωγική περίοδο της ζωής της. Οφείλεται στη διακοπή της ωοθυλακικής δραστηριότητας των ωοθηκών χωρίς να υπάρχει άλλη προφανής φυσιολογική ή παθολογική αιτία.

Η έλλειψη οιστρογόνων που ακολουθεί, οδηγεί σε ατροφικές αλλαγές στα γεννητικά όργανα. Μειώνεται η ποσότητα της τραχηλικής βλέννας όπως και οι εκκρίσεις άλλων αδένων, πράγμα που οδηγεί σε ξηρότητα του κόλπου και σε δυσπαρευνία (πόνο στην επαφή). Ατροφικές αλλοιώσεις παρατηρούνται και στην ουροδόχο κύστη και την ουρήθρα, με επακόλουθο κυστικές ενοχλήσεις. Επιπλέον, κατά την εμμηνόπαυση οι μαστοί μικραίνουν και χαλαρώνουν. Η έλλειψη οιστρογόνων επίσης συμβάλλει στην αύξηση των καρδιαγγειακών συμβάντων και στην πιθανή εμφάνιση οστεοπόρωσης.

Πότε συμβαίνει;

Η μέση ηλικία της εμμηνόπαυσης για τον Ευρωπαϊκό πληθυσμό είναι το 50ο με 51ο έτος της ηλικίας. Ωστόσο περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορεί να επισπεύσουν τον χρόνο εγκατάστασής της. Επίσης το κάπνισμα είναι δυνατόν να επισπεύσει την εμμηνόπαυση κατά 1-2 χρόνια. Η πρώιμη εμμηνόπαυση αφορά στην εγκατάστασή της πριν από την ηλικία των 40 ετών (όπως π.χ. συμβαίνει μετά από χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης των ωοθηκών, μετά από χημειοθεραπεία ή ακτινοβολία της κάτω κοιλίας, σε ανοσολογικές παθήσεις, καθώς και σε καταστάσεις ισχυρού shock), ενώ καθυστερημένη εμμηνόπαυση είναι η εμφάνισή της μετά το 55ο έτος της ηλικίας.

Πού οφείλεται η εμμηνόπαυση;

Οφείλεται στη παύση λειτουργίας των ωοθηκών που επιφέρει παύση της περιόδου και μείωση των οιστρογόνων. Το απόθεμα των ωοθυλακίων με το οποίο κάθε γυναίκα μπαίνει στην ήβη είναι γύρω στα 300000 ωοθυλάκια. Κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής ηλικίας της γυναίκας παρατηρούνται 400-500 ωορρηξίες, ενώ για κάθε ωοθυλάκιο που θα φτάσει μέχρι την ωοθυλακιορρηξία, αντιστοιχούν άλλα 1000 περίπου, τα οποία εξαφανίζονται με το φαινόμενο της απόπτωσης. Υπολογίζεται ότι η εμμηνόπαυση επέρχεται όταν ο αριθμός των ωοθυλακίων φθάσει στα 1000, γεγονός που συμβαίνει γύρω στην ηλικία των 50 ετών. Η ωοθήκη μεταβάλλεται σταδιακά σε έναν υπερπλαστικό συνδετικό ιστό, μέσα στον οποίο υπάρχουν κάποια ωοθυλάκια με μικρή οιστρογονική δράση, τα οποία και αυτά θα εξαφανιστούν σταδιακά.

Τι συμπτώματα προκαλεί η εμμηνόπαυση;

Τα συμπτώματα που προκαλεί η εμμηνόπαυση οφείλονται κυρίως στην έλλειψη οιστρογόνων και παρουσιάζονται στο 80% των γυναικών. Το 15% αυτών των γυναικών έχουν τόσο έντονα τα συμπτώματα ώστε είναι αναγκαία η παρέμβαση του γυναικολόγου. Οι περισσότερες νιώθουν εξάψεις οι οποίες παρουσιάζονται στο πάνω μέρος του σώματος, που συχνά συνοδεύονται από ερυθρότητα και έντονο ιδρώτα διαρκούν 1-2 min και μπορεί να συμβαίνουν και κατά τη διάρκεια του ύπνου. Επίσης μπορούν να παρουσιάζονται:

  • Ξηρότητα του κόλπου
  • Προβλήματα στην ούρηση
  • Αύξηση του βάρους
  • Μείωση της σεξουαλικής διάθεσης
  • Οστεοπόρωση
  • Λεπτότερο, ξηρότερο, λιγότερο ελαστικό δέρμα
  • Ενώ σπανιότερα μπορεί να παρουσιαστούν:

  • Κεφαλαλγίες
  • Ταχυκαρδίες
  • Ίλιγγος, ζαλάδες
  • Αρθραλγίες, μυαλγίες
  • Αϋπνία
  • Κατάθλιψη – ευερεθιστότητα – κυκλοθυμία
  • Κακή διάθεση
  • Αίσθημα παλμών
  • Πώς αντιμετωπίζονται τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης;

    Τα συμπτώματα μπορούν να υφεθούν με:

  • Καλή διατροφή και άσκηση
  • Διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους
  • Διακοπή του καπνίσματος
  • Σωστές ώρες ύπνου
  • Λήψη συμπληρωμάτων διατροφής (ασβεστίου, βιταμινών κτλ.)
  • Τέλος αφού προηγηθεί ενδελεχής εργαστηριακός έλεγχος και μετά από συνεννόηση με τον γυναικολόγο, μπορεί να χορηγηθεί θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (με τη μορφή δισκίων από το στόμα, διαδερμικών επιθεμάτων, κολπικών αλοιφών), με πολλά πλεονεκτήματα για την εμμηνοπαυσιακή γυναίκα.

    Τι εξετάσεις πρέπει να κάνει η γυναίκα στη εμμηνόπαυση;

    Ο προληπτικός έλεγχος ρουτίνας μίας γυναίκας στην εμμηνόπαυση πρέπει να περιλαμβάνει:

  • Γυναικολογική εξέταση
  • Τεστ Παπανικολάου
  • Υπερηχογράφημα έσω γεννητικών οργάνων
  • Μαστογραφία ανά έτος
  • Μέτρηση οστικής πυκνότητας
  • Λιπιδαιμικό προφίλ – εκτίμηση καρδιαγγειακού κινδύνου
  • Οστεοπόρωση

    Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών. Ετυμολογικά η λέξη οστεοπόρωση προέρχεται από το οστούν (=κόκκαλο) + πορώδης (=ο έχων πόρους). Είναι χρόνια πάθηση του μεταβολισμού των οστών κατά την οποία παρατηρείται σταδιακή μείωση της πυκνότητας και ποιότητάς τους, με αποτέλεσμα αυτά με την πάροδο του χρόνου να γίνονται πιο εύθραυστα και λεπτά με αποτέλεσμα αυξανόμενο κίνδυνο κατάγματος, καθώς μειώνεται η ανθεκτικότητα και η ελαστικότητα των οστών. Η οστεοπόρωση εμφανίζεται συνήθως μετά την ηλικία των 50 ετών, είναι πολύ συχνότερη στις γυναίκες από ό,τι στους άνδρες και η συχνότητά της αυξάνει με την πρόοδο της ηλικίας. Δεν παρουσιάζει συμπτώματα για μεγάλο χρονικό διάστημα, έτσι περνάνε αρκετά χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων η οστεοπόρωση συνεχώς χειροτερεύει, μέχρι να εμφανιστεί το πρώτο της σύμπτωμα, που είναι το κάταγμα. Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η διαπίστωση ότι οι γυναίκες που έχουν οστεοπόρωση, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, δεν το γνωρίζουν.

    Η διάγνωση σήμερα της οστεοπόρωσης στηρίζεται στο ιστορικό, στην κλινική εξέταση και γίνεται με την μέτρηση οστικής πυκνότητας με την τεχνική απορρόφησης διπλοενεργειακών φωτονίων με ακτίνες Χ" (Dual Energy X-ray Absorptiometry ή αλλιώς DEXA). Από το έτος 2001, μετά το παγκόσμιο Συνέδριο Οστεοπόρωσης, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας όρισε την οστεοπόρωση με βάση τον στατιστικό δείκτη Τ-SCORE της μέτρησης Οστικής Πυκνότητας. Πρόκειται για το στατιστικό δείκτη σύγκρισης με νέα άτομα, ιδίας εθνικότητας και φύλου. Αυτό ισχύει μέχρι σήμερα.

    Έτσι η ισχύουσα διαβάθμιση σήμερα είναι:

  • άτομα με Τ-SCORE μικρότερο (-2,5): έχουν οστεοπόρωση
  • άτομα με T-SCORE μεταξύ (-2,5) και (-1,0): έχουν οστεοπενία
  • άτομα με T-SCORE μεγαλύτερο (-1,0): είναι φυσιολογικά
  • Πρέπει να διασαφηνισθεί ότι η οστεοπενία και η οστεοπόρωση είναι η ίδια νόσος σε διαφορετικές βαθμίδες και για αμφότερες συνιστάται φαρμακευτική αντιμετώπιση.

    Υπολόγισε την ημερομηνία τοκετού

    Δώστε την ημερομηνία της πρώτης ημέρας της τελευταίας σας περιόδου

    Υπολόγισε τις γόνιμες μέρες

    Δώστε την ημερομηνία της πρώτης ημέρας της τελευταίας σας περιόδου

    Βρείτε μας στον χάρτη